رقيب رقيب همان حافظ است ، كسى كه مراقب چيزى است و با مراقبت و رعايت هميشگى به محافظت آن مىپردازد . بعيد نيست كه در اصلش بين آن و رقبه ( گردن ) رابطه‌اى باشد ؛ گويى به كشيده شدن گردن در اثناى توجّه و مراقبت اشاره دارد . از معانى گستردهء آن اين است كه به معناى انتظار مىآيد ، مثل آيهء وَ ارْتَقِبُوا إِنِّي مَعَكُمْ رَقِيبٌ « 1 » ، يعنى منتظر باشيد كه من با شما منتظر عذاب هستم و يا آيهء فَارْتَقِبْهُمْ وَ اصْطَبِرْ « 2 » ، يعنى با صبر و تأنّى منتظر آنها باش . به معناى احتياط هم آمده است : فَأَصْبَحَ فِي الْمَدِينَةِ خائِفاً يَتَرَقَّبُ « 3 » ، يعنى مراقب است و احتياط مىكند . به معناى احترام و حفظ كردن هم آمده است : لا يَرْقُبُونَ فِي مُؤْمِنٍ إِلًّا وَ لا ذِمَّةً « 4 » . به معانى ديگرى هم مىآيد كه فراگيرى آن از آنچه كه گفتيم ، بيرون نيست . امّا در آيهء إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلَيْكُمْ رَقِيباً « 5 » و وَ كانَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ رَقِيباً « 6 » ، هيچ يك از معانى بالا شايستهء آن نيست ، چون به ذات خداوند نسبت داده شد و هرچه كه شايستهء آن ذات باشد

--> ( 1 ) - هود ( 11 ) آيهء 93 : و انتظار بريد كه من [ هم ] با شما منتظرم . ( 2 ) - قمر ( 54 ) آيهء 27 : مراقب آنان باش و شكيبايى كن . ( 3 ) - قصص ( 28 ) آيهء 18 : صبحگاهان در شهر ، بيمناك و در انتظار [ حادثه‌اى ] بود . ( 4 ) - توبه ( 9 ) آيهء 10 : دربارهء هيچ مؤمنى مراعات خويشاوندى و پيمانى را نمىكنند . ( 5 ) - نساء ( 4 ) آيهء 1 : كه خدا همواره بر شما نگهبان است . ( 6 ) - احزاب ( 33 ) آيهء 52 : و خدا همواره بر هر چيزى مراقب است .